Czy wiecie ile mamy zmysłów?
Pytanie wydaje się dość banalne, bo uczymy się od dziecka, że mamy ich 5: wzrok, słuch, węch, smak i dotyk. Tymczasem aktualna wiedza mówi nam, że to nie wszystko!
Za kontakt naszego ciała z otoczeniem i odbieranie z niego wrażeń odpowiadają także propriocepcja, przedsionek i interocepcja. Co więcej - propriocepcja i przedsionek to - obok dotyku - nasze podstawowe zmysły, których właściwe funkcjonowanie warunkuje właściwy rozwój.
Co kryje się pod tymi tajemniczymi nazwami?
Propriocepcja - zmysł orientacji ułożenia poszczególnych części naszego ciała w przestrzeni bez kontroli wzrokowej. Zmysł ten przekazuje też do mózgu informacje o tonusie mięśniowym. Proprioreceptory znajdują się w naszych mięśniach, stawach, więzadłach i ścięgnach.
Propriocepcję stymulujemy poprzez docisk, rozciąganie, siłowanie się, przepychanie, zderzanie się z miękką powierzchnią, uderzanie w coś, głęboki masaż, kompresję stawów, wibracje.
Układ przedsionkowy - to nasz żyroskop. Pozwala zorientować się, gdzie jest pion, a gdzie poziom, bez względu na to, w jakiej pozycji znajduje się nasza głowa. Nazywany jest też zmysłem równowagi. Receptory tego zmysłu to woreczek, łagiewka i kanały półkoliste, które znajdują się w naszym uchu wewnętrznym. Przedsionek informuje, w jaki sposób porusza się nasze ciało.
Zmysł ten stymulujemy dostarczając różnego rodzaju ruchu: liniowego, obrotowego i góra-dół.
Interocepcja - dzięki niej odbieramy informacje z naszych narządów wewnętrznych: wiemy, kiedy jesteśmy głodni i syci, czujemy parcie na pęcherz, czujemy przyspieszone bicie serca itp. Receptory tego zmysłu umiejscowione są na tych właśnie organach. Wpływ z zewnątrz na interocepcję jest mocno ograniczony. Zmysł ten ma jednak kluczowe znaczenie w samoregulacji.
Dotyk - to jeden z najwcześniej rozwijających się zmysłów człowieka. Pełni niezwykle ważną rolę w pierwszych tygodniach po narodzeniu dziecka - dziecko komunikuje się z rodzicem przede wszystkim poprzez dotyk. Receptory tego zmysłu znajdują się przede wszystkim w naszej skórze. Dotyk pełni funkcję obronną (informuje o zagrożeniu) oraz różnicującą (rozpoznawanie przedmiotów bez udziału wzroku).
Dotyk stymulujemy poprzez kontakt z różnorodnymi fakturami, masami, porównując przedmioty o różnej wadze, temperaturze, twardości, konsystencji.
Wzrok - odbiera bodźce wywołane przez światło widzialne. Widzenie umożliwiają fotoreceptory zlokalizowane w oku. Dzięki wzrokowi jesteśmy w stanie: rozróżnić światło od ciemności, ocenić kąt padania światła, rozpoznawać kształty i barwy, ocenić odległość.
Zmysł ten stymulujemy poprzez zabawy że światłem i cieniem, wyszukiwanie elementów z tła, puzzle, obserwowanie ruchu obiektów (np. piłki) itp.
Słuch - umożliwia odbieranie fal dźwiękowych. Narządem słuchu jest ucho, które ma złożoną budowę. Ważną rolę w przetwarzaniu drgania powietrza na impuls nerwowy pełni młoteczek, kowadełko i strzemiączko.
Słuch stymulujemy poprzez kontakt z dźwiękiem o różnym natężeniu i z ciszą, rozpoznawanie źródła i kierunku dochodzenia dźwięku, różnicowanie dźwięków, wydobywanie ich z różnych przedmiotów itp.
Węch - jeden z dwóch zmysłów chemicznych. Czucie zapachu polega na wykrywaniu wydzielanych cząsteczek chemicznych. Narządem węchu jest nos. Węch ostrzega nas przed niebezpieczeństwem, np. zepsutym jedzeniem.
Węch stymulujemy rozpoznając różnorodne zapachy.
Smak - drugi ze zmysłów chemicznych. Receptorami są kubki smakowe umieszczone na języku. Ludzie rozpoznają 5 smaków: słodki, słony, gorzki, kwaśny, umami.
Zmysł ten stymulujemy dostarczając różnorodnych smaków oraz rozpoznając i określając smak bez kontroli wzrokowej.
Dotrwaliście do końca? Znaliście wszystkie 8 zmysłów?
